anoek > < gjalt

• Op 4 augustus 2010 om 12:00 stuurt anoek

  Brief voor Gjalt

   

  Lieve Gjalt,
   
  In Kinshasa knalt Werrason door de speakers. Het is vrolijke, opzwepende muziek. De collectieve waanzin die deze muziek bij mensen oproept, is voor een nieuwkomer als ik aanstekelijk. Het dansen is voor mij een eerste wezenlijk contact geweest met de mensen van hier. Het was tijdens het dansen voor de eerste keer dat ik iemand recht in de ogen aankeek, de eerste keer dat ik iemand intens omhelsde, de eerste keer dat het niet om de verschillen, maar juist om het gemeenschappelijke ging. Ik heb in het begin vaak gedacht: we moeten hier geen theater maken, maar een dansvoorstelling doen.
  Ter ere van de verjaardag van Rachid hebben we thuis ons eerste feestje georganiseerd. Die avond staat bekend als de water-olie avond. Zodra wij een plaatje draaide uit onze collectie gingen alle Congolezen zitten. Zodra we dan weer Congolese muziek opzette stoof iedereen op, alsof er een soort stoelendans aan de gang was. Uiteindelijk zijn we gezwicht en hebben we de rest van de avond de enige Congolese cd die we hadden opnieuw, opnieuw, opnieuw gedraaid. Het eindeloos afspelen van dezelfde nummers voelt als een trip. Steeds hetzelfde dansje, met dezelfde mensen, in dezelfde kamer, totdat je van vermoeidheid in slaap valt.
  Muziek en dans betekenen hier vrolijkheid en vreugde. Het is een staat van samenzijn. Met elkaar dans je de dans, met elkaar luister je naar de muziek. Het overheersend vrolijke en opzwepende ritme van de meeste muziek die je in Kinshasa hoort, staat in contrast met het leven van veel Kinois. De straat ligt bezaaid met vuilnis, maar de vrouwen, op weg naar de kerk, de familie of het café, banen zich op hun hoge hakken en prachtige gewaden een weg erdoorheen. Het lijkt, hoe langer ik hier ben, hoe meer de vrolijkheid ook het leed benadrukt. Met de begrafenisstoet loopt altijd een fanfare mee. De kist wordt al zwaaiend, zingend en dansend naar de auto gebracht. Leed en vreugde lijken hier hand in hand te gaan.
  Je vraagt in je vorige brief of er ook een treurigheid en meer melancholieke kant in de Congolese muziek te vinden is. Ik denk dat je het melancholische in de opzwepende muziek vindt. Het opzwepende heeft namelijk ook iets dwingends. Je vergeet voor even. Je waant je in een andere wereld, ver weg van de realiteit.
  Zou je je kunnen voorstellen wat ik bedoel? Ben benieuwd naar je dans- en muziekervaringen in China. Guido vertelde me dat de Congolese muziek wereldberoemd is en veel in Afrika wordt gedraaid. Weet jij daar meer over? Als je tijd hebt, zou ik daar graag met je over schrijven.
   
  Veel liefs uit Kinshasa, Anoek.

   

• Op 9 augustus 2010 om 12:00 stuurt gjalt

  Antw.: Brief voor Gjalt

   

  Lieve Anoek,
  
  Schrijven met jou, over muziek, heel graag! Ik moest even landen in Nederland en Omsk, zien waar we nu staan, wat er gebeurt is in de week dat ik er niet was, alles pakken om mee te nemen naar den Bosch, maar nu ben ik er!Hier zit ik de eerste avond op Boulevard in ons oude postkantoor. Op dit moment hoor ik het gezoem van de antenne die Fierman Koen heeft gestuurd en die in Dordt een motortje heeft gekregen zodat hij nu ook draait. Op de achtergrond af en toe wat pianogeluiden, maar voornamelijk lage basdreunen van het muziekpodium op het festivalplein. Inmiddels is daar het razendvlugge getik van Fierman bijgekomen dat ik hoor via de skype-verbinding die hij met Koen heeft gemaakt.
  Met de Congolese muziek ben ik niet zo heel erg bekend. Voor dat jullie weggingen heb ik het een en andere gekocht en begrepen dat Franco een heel grote naam is, maar niet meer actueel. Werra son heb ik gezocht en geluisterd. Maar ik heb ook verder gezocht naar Congolese muziek en de invloed ervan buiten Congo. Zoals voor de meeste Afrikaanse muziek geldt, heeft het lang geduurd voordat er invloed van buitenaf op de Congolese muziek was en andersom. Dat komt doordat er tot ongeveer begin vorige eeuw weinig tot geen communicatie was en de muziek zich daardoor behoorlijk lokaal heeft ontwikkeld. Met de moderne transport- en communicatiemiddelen is daar verandering ingekomen. Daar is wel een kanttekening bij want de Congolese muziek heeft zich ook voor die tijd wel verspreid over de wereld en voornamelijk richting het Caribisch gebied door de slavenhandel naar die gebieden.  (dat is met name Tumba muziek die zich heeft ontwikkeld uit de Bantu-cultuur in Congo). Voor zover ik kan vinden is Soukous de bekendste vorm van Congolese muziek. Die schijnt van grote invloed te zijn (geweest) op de westerse electronische muziek, maar daar heb ik nog niet echt meer over kunnen vinden.
  Wat dat betreft zou het interessant zijn om op een volgend feestje te experimenteren met verschillende vormen van westerse dansmuziek. Daarmee is echter wel de spontaniteit uit het feestje ga je voorbij aan de essentie van de Congolese muziek. Die zoals ik begrijp, toch vooral even de realiteit opzij zetten en opgaan in het moment van de muziek is.
  Ik denk dat voor veel muziektradities geldt dat ze, ook al veranderd de vorm van de muziek niet, ze gaan over vrolijkheid, melancholiek, verdriet, blijdschap, woede, liefde en alles tegelijk. Wij (westerse wereld) hebben echter zoveel kanalen en mogelijkheden om muziek vandaan te halen dat we 'shoppen; wat het best bij ons en ons gemoed past. Niet alle tradities liggen iedereen even goed denk ik. Zo heb ik bijvoorbeeld niet zo veel met de Chinese muziek. Er zijn varianten die ik heel mooi vind, maar over meestal vind ik het moeilijk te begrijpen en doorzie ik het niet goed (wat er gaat gebeuren en de onderlinge relaties). Vorige week heb ik een paar opnames gemaakt bij een Beijing-opera, ik hoop dat ik je er deze week iets van kan sturen.
  Nu ga ik gauw stoppen, want ik heb gehoord dat er een Mongoolse band op het podium staat op dit moment en die vind ik te gek! Ik schrijf je snel weer.
  
  Liefs uit den Bosch,
  
  Gjalt